لقاح مصنوعی چیست؛ مراحل، خطرات و عوامل وابسته به آن

لقاح مصنوعی چیست؛ مراحل، خطرات و عوامل وابسته به آن

شاید شما هم بارها درباره‌ی لقاح مصنوعی شنیده باشید؛ اما احتمالا به‌درستی نمی‌دانید لقاح مصنوعی چیست. لقاح مصنوعی یا همان IVF، مجموعه‌ای پیچیده از راهکارهای درمان ناباروری یا مشکلات ژنتیکی است و به باروری و بارداری کمک می‌کند. در طول درمان لقاح مصنوعی، تخمک‌های بالغ از تخمدان جمع‌آوری شده یا در رحم قرار داده می‌شوند. هر دوره IVF حدود ۲ هفته به‌طول می‌انجامد. لقاح مصنوعی یا همان IVF مؤثرترین راه و پیشرفته‌ترین فناوری برای درمان ناباروری محسوب می‌شود. همراه ما باشید، می‌خواهیم اطلاعات بیشتری درباره‌ی لقاح مصنوعی در اختیارتان بگذاریم.

لقاح مصنوعی چیست و چگونه انجام می‌شود؟

اگر بخواهیم لقاح مصنوعی را دقیق‌تر شرح دهیم، باید بگوییم: در این فرایند درمانی تخمک‌های فرد با اسپرم همسرش وارد چرخه‌ی درمان می‌شوند. روش دیگر این درمان استفاده از رویان، اسپرم یا تخمک‌های افراد دیگر است. در برخی مواقع نیز از شخصی که حامل رویان یا اصطلاحا حامل حاملگی است نیز بهره برده می‌شود. حامل، زنی است که رویان را در رحم خود برای پرورش نگه می‌دارد.

اینکه روش لقاح مصنوعی به‌خوبی نتیجه دهد، وابسته به عوامل گوناگونی است؛ مثلا سن و علت ناباروری در میزان اثربخشی این روش مهم است، ضمن اینکه IVF بسیار زمان‌بر، پرهزینه و بعضا دشوار است. اگر بیش از یک رویان در رحم قرار بگیرد، لقاح مصنوعی منجر به بارداری با دو جنین خواهد شد و بارداری چندگانه صورت می‌گیرد. پزشک متخصص شیوه‌ی درمانی را برای زوج خواهان این روش شرح می‌دهد و ضمن بیان خطرهای احتمالی آن به افراد، درباره مؤثربودن یا نبودن این درمان توضیحاتی ارائه می‌کند.

لقاح مصنوعی روشی برای درمان ناباروری و مشکلات ژنتیکی است. اگر از لقاح مصنوعی برای درمان ناباروری استفاده شود، نیاز زوج‌ها به انجام درمان‌های دشوار قبل از لقاح مصنوعی کم می‌شود؛ مثلا نیاز به داروهای باروری برای افزایش تولید تخمک‌ها یا تلقیح داخل رحمی کاهش پیدا می‌کند. تلقیح داخل رحمی روشی است که در آن اسپرم نزدیک زمان تخمک‌گذاری مستقیما در رحم قرار داده می‌شود.


دکتر فرشته دانشمند

جراح و متخصص زنان،زایمان،نازایی

افزایش سرعت بازیابی بدن مادر را پس از سقط جنین

افزایش سرعت بازیابی بدن مادر را پس از سقط جنین

اگرچه زن حامله می‌تواند پس از گذشت چند ساعت از سقط جنین به روال عادی زندگی خود بازگردد، ولی پزشکان متخصص زنان و زایمان به این افراد توصیه می‌کنند که مدت دو تا سه روز به بدن و ذهن خود استراحت داده و با شرایط به وجود آمده کنار بیایند. همچنین، زنانی که نوزاد خود را سقط کرده‌اند، نباید اشیای سنگین را بلند کنند، زیرا این کار میزان خونریزی بعد از سقط را در بدن آن‌ها تشدید نموده و منجر به بروز عوارض تهدید‌کننده خواهد شد. علاوه بر این موارد، برای جلوگیری از بروز خطرات احتمالی، این زنان نباید برای مدتی ورزش‌هایی  از جمله دوچرخه‌سواری، دویدن و ایروبیک را انجام دهند.

زنانی که جنین خود را سقط کرده‌اند، نباید رابطه جنسی داشته باشند، زیرا داخل رحم و دهانه آن هنوز به حالت عادی خود برنگشته و اجتناب از رابطه جنسی برای کاهش خطر ابتلا به انواع عفونت‌ها بسیار موثر می‌باشد. بنابراین، با پزشک معالج خود در این باره صحبت کنید، زیرا او بهترین زمان را برای بازگشت شما به زندگی عادی روزمره می‌داند. این افراد می‌توانند از وسایل گرمازا مانند بطری آب گرم یا پد گرم استفاده نموده و آن را بر روی شکم خود قرار دهند تا از گرفتگی عضلات و دردهای ناگهانی رهایی یابند. پزشکان متخصص زنان و زایمان عقیده دارند زنانی که جنین خود را سقط کرده‌اند، باید از شنا و حمام کردن حداقل برای دو هفته خودداری کنند، زیرا ممکن است باعث تحریک دیواره رحم این شده و عفونت‌های مختلفی را در منطقه واژن آن‌ها ایجاد کند. علاوه بر این موارد، این افراد برای حداقل دو هفته نباید از هر چیزی که در داخل واژن قرار می‌گیرد، مانند آستمپون یا ایمپلنت‌های ضد بارداری استفاده کنند. به همین دلیل به مادرانی که عمل سقط را انجام داده‌اند، توصیه می‌شود که بعد از گذشت یک ماه پس از سقط جنین به دکتر متخصص زنان و زایمان مراجعه کرده و از بهبودی کامل خود مطمئن گردند.

نکته مهم دیگر در مورد دوران بعد از سقط جنین، رژیم غذایی زنان است که باید غنی از میوه‌ها، سبزیجات تازه، چربی‌های سالم، پروتئین، غلات کامل و آب باشد.

در نهایت، یادتان باشد که التیام یافتن دردها و غصه حاصل از سقط جنین چه از لحاظ جسمی و چه احساسی و ذهنی مدتی طول می‌کشد. بنابراین، زمان خود را به استراحت سپری کنید و هرگز به خاطر وضعیت پیشآمده خود و همسرتان را سرزنش نکنید. برای این کار از شریک زندگی، خانواده و دوستان نزدیک خود کمک بگیرید و اگر عوارضی در بدن خود بعد از سقط جنین مشاهده کردید، حتما با پزشک خود مشورت کنید.


دکتر فرشته دانشمند

جراح و متخصص زنان،زایمان،نازایی

علل ناباروري ژنتیکی مردان

علل ناباروري ژنتیکی مردان

ناباروري را اين طور تعريف كرده اند:

ناتواني يك زوج در باردار شدن پس از يك سال رابطه جنسي بدون جلوگيري از بارداري.
ناباروري در ده تا پانزده درصد از زوج ها ديده مي شود. علل ناباروري مي تواند مربوط به زن يا مرد يا هر دو باشد. حدود ۴۰% از مشكلات ناباروري مربوط به مردان، ۴۰% مربوط به زنان و حدود۱۰% مربوط به هر دو است. در حدود ۱۰% از زوج ها نيز عامل ناباروري مشخص نيست. به عبارت ديگر در اين زوج ها هر دو نفر با توجه به انجام آزمايش هاي موجود مشكلي ندارند ولي به علل نامشخصي بچه دار نمي شوند.
طي دو دهه اخير گام هاي بلندي در رابطه با تشخيص و درمان ناباروري برداشته شده است و حدود ۶۵ درصد از زوج هاي نابارور با استفاده از روش هاي موجود صاحب فرزند شده اند.

علل ناباروري  در مردان

۱)اختلالات مربوط به اسپرم
به طور طبيعي، در بيضه مرد اسپرم توليد مي شود و به هنگام انزال از وي خارج مي شود. اگر در موارد زير اختلالي باشد، شانس لقاح كم شده و مرد نابارور محسوب مي شود.

  • ‌تعداد كم اسپرم
  • عدم بلوغ اسپرم
  • شكل غيرطبيعي اسپرم
  • عدم توانايي حركت مناسب اسپرم

عواملي كه بر تعداد،  شكل،‌ بلوغ و حركت اسپرم تأثير منفي دارند عبارتند از:

  • بيماري هاي عفوني: بيماري هاي عفوني با شرايط التهابي نظير بيماري اوريون سبب عفونت مجاري تناسلي يا التهاب و از بين رفتن بيضه ها در مرد مي شوند. حدود ۲۵% مرداني كه بعد از بلوغ دچار اوريون مي شوند نابارور مي شوند.
  • ‌اختلالات هورموني
  • اختلالات هورموني سبب حدود ۵-۲% مشكلات ناباروري در مردان مي شود. توليد نامناسب هورمون هاي FSH و LH بر توليد هورمون مردانگي يا تستوسترون و توليد اسپرم تأثير دارند.
  • مشكلات مربوط به دستگاه ايمني بدن
  • در بدن بعضي مردان عليه اسپرم خودشان ماده اي به نام آنتي بادي توليد مي شود كه سبب كاهش حركت اسپرم يا به هم چسبيدن آنها مي شود.

۲)‌ ناهنجاري هاي مربوط به ساختمان بدن
بعضي عوامل نظير بسته بودن لوله هاي خروج اسپرم (دفران، اپيديديم)‌ سبب ناباروري در مردان مي شود . بسته شدن لوله هاي خروج اسپرم مي تواند به علل مادرزادي، نقص ژنتيكي، عفونت ها يا التهاب هاي دستگاه ادراري – تناسلي باشد. البته جاي جراحي هاي قبلي نيز مي تواند اين لوله ها را ببندند.
از جمله عوامل ديگر ناباروري در مردان واريكوسل است. در اين حالت رگهاي درون كيسه بيضه متسع مي شود و كيفيت اسپرم كاهش مي يابد.
۳)‌ عوامل ديگر
عوامل ديگري نظير ناتواني جنسي و يا انزال زودرس نيز مي تواند عامل ناباروري  در مردان باشد.

علل ناباروری ژنتیکی

 

علل ناباروری اعم از :

مشکلات هورمونی و چاقی تا غیر طبیعی بودن سلول های جنسی (تخمک و اسپرم) همگی می تواند به نوعی تحت تاثیر عوامل ژنتیکی باشد. برای مثال استعداد چاقی، ابتلا به عفونت و حتی لزوم انجام یک جراحی که به ناباروری می انجامد همگی هر چند کوچک می توانند به عوامل ژنتیکی مربوط باشند. امروزه مطالعات بر روی ژنهای خاص در انسان و مدل های آزمایشگاهی تا حدودی تاثیر عوامل ژنتیکی بر ناباروری را آشکار ساخته اند.
بعضی از عوامل ژنتیکی بر ناباروری مردان تاثیر می گذارند، در حالی که بعضی عوامل دیگر بر روی هر دو جنس و یا فقط بر روی زنان تاثیر گذارند. برای مثال جابجایی های کروموزومی می تواند بر روی مردان و زنان تاثیر بگذارد اما سندروم کلاین فلتر که در آن ترکیب کروموزوم های جنسی به صورت XXY در می آید تنها مختص مردان است و سندروم ترنر که در آن بیمار فقط دارای کروموزوم جنسی X است تنها مختص زنان است.

عوامل ناشناخته

گاه ممكن است پس از يك معاينه دقيق پزشكي، زن و شوهر كاملا‌ سالم تشخيص داده  شوند ولي به علل ناشناخته بارور نشوند. اگرچه معمولا بعد از دو سال تعداد زيادي از اين زوج ها بچه دار مي شوند، اما تعدادي از آنها حتي بعد از گذشت سه سال بدون استفاده از روش هاي پيشگيري بچه دار نمي شوند، در اين صورت بايد تحت درمان قرار بگيرند.


دکتر فرشته دانشمند

جراح و متخصص زنان،زایمان،نازایی

علل ناباروری ژنتیکی زنان

علل ناباروری ژنتیکی زنان

ناباروري را اين طور تعريف كرده اند:

ناتواني يك زوج در باردار شدن پس از يك سال رابطه جنسي بدون جلوگيري از بارداري.
ناباروري در ده تا پانزده درصد از زوج ها ديده مي شود. علل ناباروري مي تواند مربوط به زن يا مرد يا هر دو باشد. حدود ۴۰% از مشكلات ناباروري مربوط به مردان، ۴۰% مربوط به زنان و حدود۱۰% مربوط به هر دو است. در حدود ۱۰% از زوج ها نيز عامل ناباروري مشخص نيست. به عبارت ديگر در اين زوج ها هر دو نفر با توجه به انجام آزمايش هاي موجود مشكلي ندارند ولي به علل نامشخصي بچه دار نمي شوند.
طي دو دهه اخير گام هاي بلندي در رابطه با تشخيص و درمان ناباروري برداشته شده است و حدود ۶۵ درصد از زوج هاي نابارور با استفاده از روش هاي موجود صاحب فرزند شده اند.

علل ناباروري در زنان

 

۱) اختلال در تخمك گذاري

اختلال در تخمك گذاري، علت عمده ناباروري در زنان است. به طوري كه ۳۹% علل ناباروري زنان مربوط به اين مسئله است . بدون عمل تخمك گذاري لقاح انجام نمي شود و بنابراين زن باردار نمي شود . بعضي از زن ها ممكن است تخمك گذاري نكنند و يا به طور نامنظم و كم تخمك گذاري كنند و بنابراين ممكن است يا عادت ماهيانه نداشته باشند و يا عادت ماهيانه آنها كم و نامنظم باشد و حتي بعضي خانم ها با آنكه داراي عادت ماهيانه منظم هستند، داراي اختلال در تخمك گذاري هستند.

۲) اختلال در لوله هاي رحمي

در بعضي زنان، لوله هاي رحمي به طور كامل و يا ناقص بسته است. در نتيجه اسپرم به تخمك نمي رسد. بسته بودن لوله هاي رحمي مي تواند به دليل عفونت، آندومتريوز و يا چسبندگي هايي پس ازعمل جراحي باشد. همچنين ممكن است اين لوله ها پس از يك حاملگي خارج رحمي بسته شوند. در كشورهاي در حال توسعه نسبت به كشورهاي توسه يافته به علت شيوع بيماري هاي عفوني دستگاه توليدمثلي، ميزان اختلال در لوله هاي رحمي بيشتر است. به طور كلي ۳۰% علل ناباروري زن ها مربوط به اختلال در لوله هاي رحمي است .

۳) آندومتريوز

آندومتريوز، حالتي است كه در آن سنگفرش رحم (آندومتر)‌ رشد می کند و از رحم هم فراتر مي رود و لوله هاي رحمي را نيز مي پوشاند و حتي آنها را مي بندد و در عمل تخمك گذاري اختلال به وجودمي آورد. آندومتريوز علت ۱۳% موارد ناباروري است  و حدود ۷۰% زنان داراي آندومتريوز، نابارور هستند.

۴)‌اختلال درگردن رحم يا رحم

ناهنجاري هاي گردن رحم مي تواند سبب ناباروري شود كه از آن جمله مي توان به مشكلات مربوط به ساختمان بدن، عفونت هاي گردن و رحم و يا كيفيت نامناسب ترشحات رحم اشاره كرد. از طرفي تومورهاي بدخيم رحم و يا بعضي جاي زخم هاي موجود در ديواره رحم مسبب ناباروري است.

۵)‌ مشكلات دستگاه ايمني بدن

مشكلات مربوط به دستگاه ايمني بدن و عوامل ايمونولوژيك نقش مهمي در ايجاد ناباروري دارند. تشخيص و درمان اينگونه بيماران مشكل است. در بعضي خانم ها،‌ عليه اسپرم مرد ماده اي بنام آنتي بادي ترشح مي شود كه اسپرم ها را از بين مي برد و يا آنها را غيرفعال مي كند و يا حتي سبب سقط خود به خود در بعضي از آبستني ها مي شود.

علل ناباروری ژنتیکی

 

علل ناباروری اعم از :

مشکلات هورمونی و چاقی تا غیر طبیعی بودن سلول های جنسی (تخمک و اسپرم) همگی می تواند به نوعی تحت تاثیر عوامل ژنتیکی باشد. برای مثال استعداد چاقی، ابتلا به عفونت و حتی لزوم انجام یک جراحی که به ناباروری می انجامد همگی هر چند کوچک می توانند به عوامل ژنتیکی مربوط باشند. امروزه مطالعات بر روی ژنهای خاص در انسان و مدل های آزمایشگاهی تا حدودی تاثیر عوامل ژنتیکی بر ناباروری را آشکار ساخته اند.
بعضی از عوامل ژنتیکی بر ناباروری مردان تاثیر می گذارند، در حالی که بعضی عوامل دیگر بر روی هر دو جنس و یا فقط بر روی زنان تاثیر گذارند. برای مثال جابجایی های کروموزومی می تواند بر روی مردان و زنان تاثیر بگذارد اما سندروم کلاین فلتر که در آن ترکیب کروموزوم های جنسی به صورت XXY در می آید تنها مختص مردان است و سندروم ترنر که در آن بیمار فقط دارای کروموزوم جنسی X است تنها مختص زنان است.

عوامل ناشناخته

گاه ممكن است پس از يك معاينه دقيق پزشكي، زن و شوهر كاملا‌ سالم تشخيص داده  شوند ولي به علل ناشناخته بارور نشوند. اگرچه معمولا بعد از دو سال تعداد زيادي از اين زوج ها بچه دار مي شوند، اما تعدادي از آنها حتي بعد از گذشت سه سال بدون استفاده از روش هاي پيشگيري بچه دار نمي شوند، در اين صورت بايد تحت درمان قرار بگيرند.


دکتر فرشته دانشمند

جراح و متخصص زنان،زایمان،نازایی

از مصرف این غذاها در دوران بارداری بپرهیزید

از مصرف این غذاها در دوران بارداری بپرهیزید

مواد غذایی بارداری در دو لیست مفید ها و مضرها قرار دارند. برخی از مواد غذایی در دوران بارداری نباید مصرف شوند چرا که به دلیل تغییرات بدنی زنان باردار در این دوران خطر آفرین هستندودوران بارداری

دوران بارداری

در طول دوره بارداری و در پی آن شیردهی لازم است که مادرها برای رفع نیازهای جنین و نوزاد به طور مرتب مواد مغذی کافی دریافت کنند.

همه خانم ها در طول بارداری چند کیلو چاق تر می شوند. این اضافه وزن بر حسب استیل بدن، قد و وزن عادی افراد متفاوت است. متخصصان معتقدند زن هایی که چند ماه قبل از بارداری شاخص توده ی بدن آن ها بین ۱۸٫۵ و ۲۵ است، نوزادانی با وزن متعادل به دنیا می آورند.

مواد غذایی مضر دوران بارداری

در طول دوره بارداری و در پی آن شیردهی لازم است که مادرها برای رفع نیازهای جنین و نوزاد به طور مرتب مواد مغذی کافی دریافت کنند.  اگر این مواد مغذی نامنظم و کم باشد جنین و سپس نوزاد دچار کمبود ویتامین، مواد معدنی و برخی از اسیدهای چرب امگا ۳ می شوند.

این عناصر و مواد مغذی تأثیر مستقیمی روی رشد سلول های مغزی کودک دارند. در طول دوره ی بارداری و سپس شیردهی دریافت ویتامین ها و ریزمغذی ها برای پیشگیری از کمبود ویتامین کودکان لازم و ضروری است.

البته در این بین مواد غذایی دیگری نیز وجود دارد که برای خانم های باردار چندان مناسب نیستند. در این مطلب قصد داریم کمی راجع به شرایط کلی بارداری توضیح بدهیم و بعد از آن مواد غذایی نامناسب برای خانم های باردار را بیان کنیم.

 

دکتر فرشته دانشمند

جراح و متخصص زنان،زایمان،نازایی