روش های درمان افسردگی در بارداری

روش های درمان افسردگی در بارداری

روش های درمان افسردگی در بارداری

افسردگی در بارداری چگونه درمان می شود؟

بهتر است یک تیم پزشکی، افسردگی شما را در دوران بارداری، درمان کند. این پزشکان، می توانند با هم کار کنند تا مطمئن شوند که شما و کودکتان، بهترین مراقبت های درمانی ممکن را، دریافت می کنید. افسردگی را می توان به روش های مختلفی درمان کرد. شما و پزشک تان، ممکن است تصمیم بگیرید به جای یک روش درمانی، از ترکیبی از روش های درمانی استفاده کنید. به طور کلی، در مورد درمان افسردگی در دوره بارداری، بهتر است که به نکات زیر توجه داشته باشید.

اگر در دوران بارداری از داروهای ضد افسردگی استفاده می کنید، ممکن است خطر بروز نقص مادرزادی و سایر مشکلات سلامتی در مورد کودک شما، وجود داشته باشد. در بیشتر موارد، خطر بروز این عوارض، کم است. اما اگر در دوران بارداری، مصرف یک داروی ضد افسردگی را متوقف کنید، ممکن است افسردگی شما عود کند. مصرف هیچ دارویی را در دوران بارداری، بدون تأیید پزشک خود شروع یا قطع نکنید.

به طور کلی، شما باید درباره انجام هر اقدامی در دوران بارداری، با یک پزشک مشورت کنید. درباره داروهایی که مصرف می کنید، حتما با پزشک تان مشورت کنید. به صورت خودسرانه، مصرف هیچ دارویی‌ را قطع یا شروع نکرده و درباره دوز مصرفی تان، به پزشک خود اطلاع دهید. شما و پزشکی که مراقبت های دوران بارداری شما را برعهده دارد، با مشورت گرفتن از روانپزشک، می توانید برای تصمیم گیری در مورد درمان با داروهای ضد افسردگی، با یکدیگر همکاری کنید. تا جایی که می توانید درباره گزینه های دارویی، اطلاعات مورد نیاز را بیاموزید تا بتوانید بهترین انتخاب را برای خود و کودکتان داشته باشید.

مصرف دارو های ضدافسردگی در بارداری

اگر شما در حال مصرف یک داروی ضد افسردگی و برنامه ریزی برای باردار شدن هستید، نیاز است که قبل از اقدام به بارداری، با پزشک تان، درباره شرایط خود، مشورت کنید. در صورتی که پزشک تشخیص دهید، شاید نیاز باشد که تغییری در برنامه درمانی خود انجام دهید. انواع مختلفی از داروهای ضد افسردگی وجود دارند. بیشتر این‌ داروهای ضد افسردگی، مواد شیمیایی موجود در مغز، به نام انتقال دهنده های عصبی را، تحت تأثیر قرار می دهند. اما هر کدام از آن ها، به روشی متفاوت این کار را انجام می دهند. همچنین، هر کدام از آن ها، خطرات و مزایایی در دوران بارداری دارند.

داروهای ضد افسردگی که  در دوران بارداری استفاده می شوند:
  • داروهای ضد افسردگی سه حلقه ای (که TCA نیز نامیده می شود)، مانند نورتریپتیلین (Pamelor®).
  • مهارکننده های بازجذب سروتونین و نوراپی نفرین (که SNRI نیز نامیده می شود)، مانند دولوکستین (Cymbalta®) و ونلافاکسین (Effexor XR®).
  • مهارکننده های باز جذب سروتونین (که SSRI نیز نامیده می شوند). SSRI ها رایج ترین داروهای ضد افسردگی هستند. SSRIهایی که ممکن است در دوران بارداری استفاده شوند، عبارت اند از سیتالوپرام (Celexa®)، فلوکستین (Prozac®) و سرترالین (Zoloft®).

در مورد داروی پاروکستین، باید این نکته را بدانید که ممکن است در صورت قرار گرفتن در معرض دارو، در سه ماهه اول بارداری، عارضه ای مانند نقص قلبی در نوزاد، ایجاد شود. اگر باردار هستید یا قصد بارداری دارید و در عین حال، پاروکستین مصرف می کنید، فوراً در مورد تغییر دارو با پزشک خود صحبت کنید. برخی تحقیقات می گویند که مصرف برخی داروهای ضد افسردگی در دوران بارداری، ممکن است باعث سقط جنین، وزن کم هنگام تولد، زایمان زودرس، نقایص مادرزادی (از جمله نقایص قلبی ) یا یک بیماری ریوی به نام فشار خون ریوی مداوم (همچنین PPHN) شود.

روش های درمان افسردگی در بارداری | متخصص زنان اصفهان

داروهای ضدافسردگی و سقط جنین

یک مطالعه که در مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری (CDC) انجام شد، نشان می‌ دهد که نقایص مادرزادی در زنانی که فلوکستین و پاروکستین SSRI مصرف می‌کنند، ۲ تا ۳ برابر بیشتر اتفاق می ‌افتد. این مطالعه همچنین نشان داد که سایر SSRI ها، مانند سرترالین، باعث بروز نقص مادرزادی نمی شوند. به طور کلی، در صورتی که داروهای ضد افسردگی مصرف می کنید، و یا قصد دارید که این داروها را مصرف کنید، و در عین حال، میخواهید باردار شوید، قبل از هر کاری، شما باید با یک پزشک، درباره برنامه درمان دارویی تان، صحبت کرده و اطلاعات مورد نیاز را کسب کنید.

برخی تحقیقات، نشان می دهند که برخی از داروهای ضد افسردگی، ممکن است باعث تحریک پذیری کودک یا بروز مشکلات تغذیه شود. این مطالعات توسط تحقیقات بیشتر تایید نشده اند، بنابراین دانشمندان به طور قطع نمی دانند که آیا مصرف این داروها، باعث بروز این نوع مشکلات می شوند یا خیر. برای مشخص شدن واقعیت، تحقیقات بیشتری مورد نیاز است.

درمان افسردگی در بارداری و خار مریم

خار مریم (یکی از محصولات گیاهی) گیاهی است که برخی افراد، از آن برای درمان افسردگی خود، استفاده می کنند. پزشکان هنوز به طور قطع نمی دانند که مصرف این گیاه، چقدر برای زنان باردار می تواند مفید باشد. همچنین، هنوز مشخص نشده است که مصرف این گیاه در دوران بارداری، مشکلاتی ایجاد می کند یا خیر. محصولات گیاهی توسط سازمان غذا و دارو (FDA) مورد بررسی قرار نمی گیرند، بنابراین اطلاعات فراوانی در مورد میزان ایمن بودن مصرف آن برای زنان باردار، یا قوانینی در مورد میزان مصرف آن، وجود ندارد. به همین علت، بهتر است که از مصرف خودسرانه محصولات گیاهی در دوران بارداری، خودداری کنید.

اگر در طول بارداری به مصرف خار مریم یا هر محصول گیاهی دیگری فکر می کنید، ابتدا با پزشک خود صحبت کنید . اطلاعات بسیار کمی در مورد تأثیر محصولات گیاهی بر بارداری افراد وجود دارد. به همین علت، باید درباره مصرف این محصولات، با پزشک خود مشورت کنید. داروهای مختلفی برای درمان افسردگی وجود دارد. اما در دوران بارداری، باید نسبت به مصرف هر دارویی، با احتیاط برخورد کنید. بهترین کار این است که پیش از شروع مصرف یا قطع دارو، با یک پزشک متخصص مشورت کنید. تنها پس از مشورت با یک پزشک متخصص است که شما می توانید نسبت به تغییر در برنامه دارویی تان، اقدام کنید.

البته، در صورتی که در حین مصرف داروهای ضد افسردگی، باردار شده اید، باز هم ضروری است که قبل از ایجاد هر تغییری در برنامه دارویی تان، با یک پزشک متخصص و با تجربه، مشورت کنید. اگر سوالات بیشتری درباره مصرف داروهای ضد افسردگی در دوران بارداری دارید، با یک پزشک تماس گرفته و با او مشورت کنید.

اینستاگرام دکتر فرشته دانشمند متخصص زنان اصفهان

بیشتر بخوانید:

علل اختلال خواب در سه ماهۀ سوم بارداری

مصرف قرص های امگا۳ در بارداری

خطر و عوارض افسردگی در بارداری

 

خطر و عوارض افسردگی در بارداری

خطر و عوارض افسردگی در بارداری

بررسی خطر و عوارض افسردگی در بارداری

افسردگی در بارداری و دارو های مجاز آن

ابتلا به افسردگی در بارداری، تقصیر شما نیست. این اختلال، یک وضعیت پزشکی است که برای بهبود، نیاز به درمان دارد. اگر فکر می کنید افسردگی دارید، به پزشک خود بگویید. عوامل مستعد کننده ابتلا به افسردگی در بارداری، شامل سابقه افسردگی داشتن سابقه خانوادگی ابتلا به افسردگی و مواجهه بودن با شرایط استرس زا در زندگی است.

انواع خاصی از مشاوره، می تواند به پیشگیری از بروز افسردگی کمک کند. اگر در معرض خطر ابتلا به افسردگی هستید، با پزشک خود، در مورد یافتن یک مشاور خوب، صحبت کنید. افسردگی درمان نشده در دوران بارداری، می تواند مشکلاتی مانند زایمان زودرس را، برای جنین شما، ایجاد کند. اگر فکر می کنید افسرده هستید، به پزشک خود بگویید. اگر در زمان بارداری، از یک داروی ضد افسردگی استفاده می کنید، بدون مشورت با پزشک خود، مصرف آن را قطع نکنید.

افسردگی چیست؟

افسردگی (همچنین اختلال افسردگی، افسردگی اساسی و افسردگی بالینی نیز نامیده می شود) یک وضعیت پزشکی است که باعث ایجاد احساس غم و اندوه و از دست دادن علاقه به کارهایی می شود، که دوست دارید آن ها را انجام دهید. این شرایط، می تواند بر احساس، فکر و عمل شما تأثیر گذاشته و در زندگی روزمره شما اختلال ایجاد کند. بهتر شدن و رفع افسردگی، نیاز به درمان دارد.

افسردگی پری ناتال، افسردگی است که در دوران بارداری یا در سال اول پس از بچه دار شدن، اتفاق می افتد. این اختلال، یکی از شایع ترین عوارض پزشکی مربوط به بارداری است. این اختلال، از هر ۷ زن ۱ نفر (حدود ۱۵ درصد) را مبتلا می کند. این شرایط، شامل افسردگی پس از زایمان (که PPD نامیده می شود)، نیز می باشد.

درمان افسردگی، می تواند به شما کمک کند که احساس بهتری داشته باشید. افسردگی پری ناتال درمان نشده، می تواند برای شما و جنین تان، مشکلاتی ایجاد کند. اگر فکر می کنید افسرده هستید، فوراً به پزشک خود، اطلاع دهید.

خطر و عوارض افسردگی در بارداری | متخصص زنان اصفهان

افسردگی در دوران بارداری، خطر ابتلا به موارد زیر را افزایش می دهد:

تغییر نامناسب سبک زندگی

افسردگی ممکن است باعث شود که مادر، مراقب خود نباشد. به عنوان مثال، اگر افسردگی مادر درمان نشود، ممکن است غذاهای مناسب نخورد و در دوران بارداری، به اندازه کافی وزن اضافه نکند. همچنین، ممکن است معاینات مربوط به مراقبت های دوران بارداری خود را نادیده گرفته و یا از دستورالعمل های پزشک خود پیروی نکند.

سیگار کشیدن، نوشیدن الکل یا استفاده از داروهای مضر

از دیگر مضرات آن است. ابتلا PPD بعد از بارداری، جزو عوارض شایع می باشد. PPD می تواند مراقبت و پیوند با کودک را برای شما سخت تر کند. خودکشی، فکر خودکشی یا فکر آسیب رساندن به نوزاد، جزو عوارض نادر می باشند.

افسردگی در دوران بارداری، خطر ابتلای نوزاد به موارد زیر را افزایش می دهد:
  • زایمان زودرس. این شرایط، زایمانی است که خیلی زود اتفاق می افتد، یعنی قبل از هفته ۳۷ بارداری.
  • داشتن وزن کم هنگام تولد (همچنین LBW نامیده می شود). این بدان معناست که نوزاد شما با وزن کمتر از ۵ پوند، به دنیا آمده است.
  • کوچک بودن نوزاد نسبت به سن حاملگی (که SGA نیز نامیده می شود). این شرایط، زمانی ایجاد می شود که نوزاد، قبل از تولد، وزن اضافه نمی کند.

همچنین، نوزادانی که از مادران افسرده متولد می شوند، نسبت به نوزادان متولد شده از مادرانی که در دوران بارداری افسردگی ندارند، تحریک پذیر تر، کم تحرک تر و کم توجه تر هستند. همچنین، افزایش احتمال بروز مشکلات یادگیری، رفتاری، رشد و سلامت روان، در آینده، از دیگر عوارض این شرایط می باشد.

افسردگی در دوران بارداری، می تواند آماده شدن برای تولد جنین و مراقبت از کودک پس از تولد را برای شما سخت کند. به همین علت، مهم است که افسردگی را در اسرع وقت درمان کنید. درمان زودهنگام افسردگی می تواند به شما کمک کند احساس بهتری داشته و آماده مراقبت از کودک تان پس از تولد باشید. اگر فکر می کنید افسرده هستید، به پزشک خود بگویید و در مورد درمان مشکل تان، سوال بپرسید.

اینستاگرام دکتر فرشته دانشمند متخصص زنان اصفهان

بیشتر بخوانید:

علل اختلال خواب در سه ماهۀ سوم بارداری

مصرف قرص های امگا۳ در بارداری

نقش فولیکول ها در بارداری

مصرف قرص های امگا۳ در بارداری

مصرف قرص های امگا۳ در بارداری

مصرف قرص های امگا۳ در بارداری

اسید چرب امگا ۳ در تکامل سیستم بینائی و چشم جنین نقش دارد ؛ اما نقش مهم تر و معروف تر آن ، کمک به تکامل سیستم عصبی جنین است که این مسئله امروزه بیشتر به صورت تاثیر امگا ۳ روی هوش بچه شناخته شده و معروف است .بسیاری از اقشار مردم ، این اسید چرب ضروری را از طریق دریافت قرص ها و مکمل های حاوی اسید چرب امگا ۳ در حد لزوم دریافت می کنند .
اما مصرف اینگونه مکمل ها معمولا در خانم های باردار توصیه نمی شود.

علت چیست ؟

علت به منبع تهیه این مکمل ها مربوط است . این مکمل ها معمولا از عصاره کبد ماهی استخراج می شوند .کبد هر موجود زنده ای ، مرکز سم زدائی از سموم و فلزات وارد شده به بدن است ، کبد ماهی هم ،چنین وظیفه ای را در بدن انجام می دهد . در آب دریاها ،آلودگی های حاوی فلز جیوه وجود دارد که به مرور زمان در کبد ماهی و خصوصا در کبد ماهی های بزرگتر تجمع می یابد . در نتیجه پس از تهیه مکمل اسید چرب امگا ۳ ، این آلودگی ها به ویژه آلودگی های جیوه ای می تواند وارد این مکمل ها شود و با مصرف مداوم و طولانی مدت این مکمل ها ، این سموم در بدن تجمع یافته و باعث مسمومیت می شود .
این مسمومیت می تواند به خصوص برای جنین کاملا مضر و خطرناک باشد . چون از بدن مادر به جنین قابل انتقال است .

اما در این میان ممکن است این سوال مطرح شود که با توجه به نقش های متعددی که برای امگا ۳ در دوران بارداری برشمردیم و اهمیت نیاز به تامین این اسید چرب ضروری در این دوران مهم از زندگی هر خانم را بیان کردیم ، چطور می توان بدون مصرف مکمل های دارای آلودگی این ماده مغذی را برای بدن تامین کرد؟

فواید مصرف قرص های امگا3 در بارداری | متخصص زنان اصفهان

پاسخ در معرفی منابع غنی از اسید چرب امگا ۳ است .

این اسید چرب ضروری بیشتر در منابع گیاهی یافت می شود . به صورت دقیق تر در روغن های گرفته شده از مغزهای گیاهی و دانه های گیاهی و سبزیجات برگ سبز وجود دارد .

از دانه های غنی از امگا ۳ می توان به تخم کتان و دانه خرفه اشاره کرد . منابعی از امگا۳ وجود دارد که با شناخت و مصرف آن در بارداری می توان بدون دریافت مکمل تا حدود زیادی نیاز به امگا ۳ را تامین کرد . شرایط حساس دوران بارداری و احتمال بروز خطر حتی با مصرف بعضی گیاهان و داروهای گیاهی ، بهتر است در مورد میزان و نحوه استفاده از این منبع غنی از امگا ۳ ، حتما با کارشناس تغذیه خود مشورت کنید .

تخم کتان یا همان دانه بذرک ، دانه ای است مشابه با دانه کنجد ، با پوسته ای ضخیم تر و محکم تر است ، که به رنگ قهوه ای تیره وجود دارد .این دانه با دارا بودن میزان بالائی از امگا ۳ می تواند در بدن به موادی به نام پروستاگلاندین تبدیل شوند ؛ پروستاگلاندین ها باعث کاهش تورم و التهاب در بدن می شوند .
اسید چرب امگا ۳ باعث کمک به بهبود عملکرد سیستم عصبی و انتقال پیام های عصبی در بدن و نیز تقویت حافظه هم می شود .

در تخم کتان موادی موسوم به موسیلاژ نیز وجود دارد که می تواند باعث کاهش فاکتورهای خطرناک چربی خون در بدن شود .به علاوه مواد شیمیائی فوق العاده ای به نام لیگنان در تخم کتان وجود دارد که اثرات ضد سرطانی آنها به اثبات رسیده است . با مصرف مناسب و به اندازه این دانه منحصر به فرد ، شما هم می توانید چه در دوران بارداری و چه در شرایط دیگر از مزایای شگفت انگیز این دانه گیاهی بهره مند شوید .

اینستاگرام دکتر فرشته دانشمند متخصص زنان اصفهان

بیشتر بخوانید:

علل اختلال خواب در سه ماهۀ سوم بارداری

تشعشعات مضر در بارداری

نقش فولیکول ها در بارداری

علل اختلال خواب در سه ماهۀ سوم بارداری

علل اختلال خواب در سه ماهۀ سوم بارداری

دلایل اختلال خواب در سه ماهۀ سوم بارداری

اگر در سه ماهۀ دوم خواب راحتی داشتید. ممکن است در سه ماهۀ سوم دوباره با مشکلاتی روبه‌رو شوید. با اضافه شدن وزن شما و بزرگ شدن شکم، ممکن است. مشکلاتی که در سه ماهۀ دوم کمتر شده بود، دوباره برگردد. همچنین برخی از مشکلاتی که در میانۀ سه ماهۀ دوم و اواخر آن داشتید. ممکن است در سه ماهۀ سوم بارداری شدت پیدا کند. به گفته دکتر فرشته دانشمند متخصص زنان اصفهان برخی از دلایل متداولی که می‌تواند منجر به اختلال خواب در سه ماهۀ سوم شود که شامل موارد زیر است:

بزرگ شدن شکم:

ممکن است به دلیل بزرگ شدن شکم نتوانید به راحتی دراز بکشید. سعی کنید به پهلوی چپ بخوابید و درقسمت پشت کمر و میان پاها بالش قرار دهید. این کار کمک می‌کند که وزن شکم شما فشار وارد نکند.

علل اختلال خواب در سه ماهۀ سوم بارداری | متخصص زنان اصفهان

نگرانی و اضطراب:

در سه ماهۀ سوم با نزدیک شدن به زمان زایمان ممکن است. دچار اضطراب و نگرانی در مورد زایمان و سلامت نوزاد خود شوید. این نگرانی و اضطراب هنگام خواب ممکن است. باعث شود فکر‌های زیادی به سر شما خطور کند و نتوانید راحت به خواب بروید. می‌توانید با صحبت کردن راجع به ترس‌ها و نگرانی‌های خود در روز با همسر یا دوستان نزدیکتان کمی از اضطراب خود در شب کم کنید.

سوءهاضمه:

سوزش معدۀ شما که ممکن است از سه ماهۀ دوم شروع شده باشد. شاید در سه ماهۀ سوم بیشتر شود. بهتر است تا جایی که می‌توانید. برای خواب بهتر و راحت‌تر در شب نکته‌هایی را رعایت کنید که به رفع سوءهاضمه کمک می‌کند.

رویاهای زنده:

نگرانی‌ها و دغدغه‌های شما در روز ممکن است باعث شود که هنگام شب خواب‌های عجیب ببینید. تعجب نکنید و نگران نیز نشوید، این ‌خواب‌ها در سه ماهۀ سوم طبیعی است. سعی کنید با آنها کنار بیایید و اجازه ندهید چنین رویاهایی باعث نگرانی شما شود.

اینستاگرام دکتر فرشته دانشمند متخصص زنان اصفهان

بیشتر بخوانید:

زمان تخمک گذاری بعد از مصرف کلومیفن

تشعشعات مضر در بارداری

نقش فولیکول ها در بارداری

سوالات رایج درباره فولیکول و بارداری

سوالات رایج درباره فولیکول و بارداری

سوالات رایج درباره فولیکول و بارداری

در این قسمت از سایت دکتر فرشته دانشمند متخصص زنان اصفهان به سوالات رایج شما  درباره فولیکول و بارداری پاسخ داده شده است:

اینستاگرام دکتر فرشته دانشمند متخصص زنان اصفهان

۱- فولیکول ها در یک روز چه مقدار می توانند رشد کنند؟

ممکن است فولیکول های کوچکتر، ۱۴ تا ۱۵ میلی متر در روز رشد کنند تا بتوانند یک تخمک زنده در خود داشته باشند.به طور کلی فولیکول ها با سرعت یک تا ۲ میلی متر در روز رشد می کنند تا زمانی که آزاد شوند. یک زن می تواند بیش از یک فولیکول در یک چرخه تخمک گذاری آزاد کند که آزاد سازی آن ها حدود ۲۴ ساعت طول می کشد.

۲- وجود چند فولیکول در هر تخمدان طبیعی است؟

۱۱-۱۴ فولیکول در هر تخمدان طبیعی است.

۳- فولیکول در بارداری چیست؟

در تخمدان های دستگاه تولید مثل، یک فولیکول تخمدان که دارای یک کیسه پر از مایع و حاوی تخمک است، وجود دارد. در طی تخمک گذاری، یک تخمک بالغ از یک فولیکول آزاد می شود. در حالی که چندین فولیکول در هر سیکل قاعدگی رشد می کنند، اما معمولا تنها یک تخمک در روزهای تخمک گذاری آزاد می شود.

۴- اندازه فولیکول ایده آل برای بازیابی تخمک چقدر است؟

تحریک باید به حداقل ۳ فولیکول بالغ (یا نزدیک به بالغ) منجر شود (فولیکول های بالغ با قطر متوسط ۱۶-۲۰ میلی متر هستند). اگر ۲ فولیکول ۱۶-۲۰ میلیمتر و حداقل ۲ تای آن بیشتر از ۱۳-۱۵ میلی متر باشد، می توانیم به بازیابی تخمک ادامه دهیم.

۵- آیا یک فولیکول می تواند دو تخمک را آزاد کند؟

تخمدان های زن حاوی صدها هزار فولیکول یا کیسه های حاوی تخمک هستند. در چرخه قاعدگی به طور منظم، یک فولیکول به طور کامل رشد می کند و در نهایت یک یا دو تخمک را از تخمدان آزاد می کند.

فولیکول و بارداری | متخصص زنان اصفهان

۶- یک فرد ۳۰ ساله چند تخمک آزاد می کند؟

محققان با استفاده از یک مدل ریاضی و اطلاعات گرفته شده از ۳۲۵ زن، متوجه شدند که خانم ها به طور متوسط با حدود ۳۰۰۰۰۰ تخمک متولد می شوند. با نزدیک شدن به سن بلوف بسیاری از این فولیکول ها از بین می روند و تنها ۱۲ درصد از این تخمک ها در سن ۳۰ سالگی باقی می مانند و در سن ۴۰ سالگی ۳ درصد آن وجود دارند.

۷- چند تخمک معمولا در طی تخمک گذاری آزاد می شود؟

بهترین راه برای فکر کردن به تخمک گذاری به عنوان یک رویداد است که بیش از ۲۴ ساعت طول می کشد. در آن زمان شما می توانید یک یا چند تخمک را آزاد کنید. در هر چرخه، حدود ۱۵ تا ۲۰ تخمک در هر تخمدان شروع به رشد می کند. اما همه آن ها قادربه تولید تخمک قابل باروری نیستند.

۸- چه تعداد فولیکول باید در طول مصرف Clomid داشته باشم؟

در حالت ایده آل، شما فقط نیاز دارید یک یا دو فولیکول با اندازه خوب در طول چرخه کلومیفن (کلومیفن : داروی رایج محرک تخمک گذاری) داشته باشید. هر فولیکول بالغ می تواند یک تخمک را آزاد کند و آن تخمک می تواند بارور شود. اگر شما دو فولیکول داشته باشید، می توانید دوقلو باردار شوید.

۹- چند فولیکول برای یک دوره آی یو دی یا چرخه گنادوتروپین طبیعی است؟

همانند Clomid، در حالت ایده آل، فقط یک یا دو فولیکول باید بالغ شوند. در درمان با داروهای باروری تزریقی (گنادوتروپین ها) احتمال بیشتری برای بارداری دوقلویی وجود دارد. ممکن است سه، چهار و حتی تعداد بیشتر فولیکول بالغ رشد پیدا کند. اگر چهار یا چند فولیکول دریافت کنید، پزشک ممکن است دوره درمان را لغو کند. (بارداری به روش آی یو آی).

۱۰- چه تعداد فولیکول باید در طول یک دوره آی وی اف داشته باشم؟

در طول درمان با روش آی وی اف، دکتر می خواهد تخمدان ها را تحریک کند تا چندین فولیکول بالغ تولید کند. در طول بازیابی تخمک، پزشک با یک سوزن فولیکول ها را هدایت می کند. هر فولیکول لزوما حاوی تخمک با کیفیت نیست. بنابراین، اگر تعداد تخمک های بازیابی شده کمتر از تعداد فولیکول های اندازه گیری سالم است تعجب نکنید.

۱۱- آیا ای وی اف می تواند فولیکول های من را تحت تاثیر قرار دهد؟

در موارد نادر بله. سندرم Hyperstimulation (سندرم تحریک بیش از حد تخمدان (OHSS) ) تخمدانی زمانی رخ می دهد که تخمدان ها بسیار حساس به تحریک هستند و تعداد زیادی از فولیکول های غیر معمول را تولید می کنند. این یک وضعیت بالقوه خطرناک است، اگر چه OHSS در فرم شدید آن فقط در ۰٫۵٪ از بیماران رخ می دهد. در طی مرحله شبیه سازی چرخه درمان شما، فولیکول های شما توسط سونوگرافی تحت نظارت قرار خواهند گرفت تا از ایجاد این خطر جلوگیری شود.


بیشتر بخوانید:

زمان تخمک گذاری بعد از مصرف کلومیفن

تشعشعات مضر در بارداری

نقش فولیکول ها در بارداری

دلایل و رفع اختلال خواب در سه ماهۀ دوم

دلایل و رفع اختلال خواب در سه ماهۀ دوم

دلایل و رفع اختلال خواب در سه ماهۀ دوم

در نوشته قبل از سایت دکتر فرشته دانشمند متخصص زنان اصفهان به بررسی دلایل و رفع اختلال خواب در سه ماهۀ اول پرداختیم در این بخش قصد داریم به دلایل و رفع اختلال خواب در سه ماهۀ دوم بارداری بپردازیم. در سه ‌ماهه دوم میزان ترشح هورمون پروژسترون نسبت به سه ماهۀ اول کمتر می‌‌شود و انرژی زنان باردار در این دوره بیشتر است. همچنین حالت تهوع کم‌کم از بین می‌رود و حتی ممکن است دیگر خبری از خستگی‌های طی روز هم نباشد و کیفیت خواب شما نیز کمی بهتر شود. البته نباید توقع داشته باشید که کیفیت خواب در این دوره مثل کیفیت خواب قبل از بارداری باشد.

اینستاگرام دکتر فرشته دانشمند متخصص زنان اصفهان

نقص یا کمبود فاز لوتئال | متخصص زنان اصفهان

 بخشی از دلایل اختلال خواب در سه ماهۀ دوم شامل موارد زیر است:

تنگی نفس: 

افزایش وزن و همچنین تورم مجاری بینی می‌تواند در سه ماهۀ دوم باعث شروع تنگی نفس در خواب شود. با افزایش وزن، این مشکل ممکن است در اواخر سه ماهۀ دوم و سوم بیشتر نیز شود. اگر این مشکل در شما شدید باشد، بهتر است آن را با پزشک خود مطرح کنید. اختلال در تنفس شما ممکن است در خون‌رسانی به جنین تأثیر داشته باشد. همچنین ممکن است تنگی نفس ناشی از مشکلات دیگری باشد که بهتر است توسط پزشک بررسی شود.

مشکلات گوارشی و سوزش معده:

سوزش معده که ناشی از برگشت اسیدهای معده به مری است، می‌تواند خوابیدن را برای شما کمی سخت کند. با افزایش سطح هورمون پروژسترون در بدن، ماهیچه‌های دریچۀ معده به مرور ضعیف می‌شود و ممکن است منجر به ایجاد این مشکل در سه ماهۀ دوم شود. برای رفع آن بهتر است از مصرف غذاهای چرب و سایر مواد خوراکی که ممکن است باعث سوزش معده شود، پرهیز کنید.

گرفتگی عضلات پا: 

با بزرگ شدن رحم و افزایش وزن شما در اواسط بارداری، فشار روی اعصاب و رگ‌های خون‌رسان به پا بیشتر می‌شود. این مشکل می‌تواند باعث ایجاد گرفتگی عضلات پا و بروز اختلالاتی هنگام خواب شما در سه ماهۀ دوم شود. با خوابیدن به پهلوی چپ می‌توانید فشار را از رگ‌ها و اعصاب میانی بدن بردارید تا به رفع مشکل شما کمک کند.


بیشتر بخوانید:

زمان تخمک گذاری بعد از مصرف کلومیفن

تشعشعات مضر در بارداری

نقش فولیکول ها در بارداری

اختلال خواب در سه ماهۀ اول بارداری

اختلال خواب در سه ماهۀ اول بارداری

دلایل و رفع اختلال خواب در سه ماهۀ اول

در این بخش از سایت دکتر فرشته دانشمندقصد داریم شما را با دلایل و رفع اختلال خواب در سه ماهۀ اول بارداری آشنا کنیم. تا پایان همراه ما باشید. سه ماهۀ اول بارداری معمولاً با افزایش خستگی، حالت تهوع، تکرر ادرار و افزایش حجم پستان‌ها همراه است. این عوامل ممکن است خواب آرام و عمیق را از زنان باردار سلب کند. برخی از مشکلات متداولی که می‌تواند در خواب شما طی سه ماهۀ اول اختلال ایجاد کند شامل موارد زیر است:

تهوع شبانه: 

تهوع شبانه ممکن است تا هفتۀ ۱۴ بارداری ادامه داشته باشد و امکان خواب راحت را از شما بگیرد. برای رفع آن بهتر است موقع شام، غذاهای چرب و سنگین نخورید. اگر این مشکل خیلی شدید است، با پزشک در مورد مصرف داروهای ضدتهوع مشورت کنید.

تکرر ادرار: 

سه ماهۀ اول زمان افزایش سطح برخی هورمون‌ها و همچنین افزایش حجم خون است. این عوامل ممکن است باعث افزایش ادرار در بدن شما شود و شما مجبور باشید شب، چندین بار به دستشویی بروید. بیدار شدن مکرر و رفتن به دستشویی ممکن است خواب خوب و عمیق را از شما سلب کند. بهتر است میزان آبی را که بدنتان به آن احتیاج دارد در طول روز بنوشید و هنگام عصر و شب، آب زیادی مصرف نکنید.

افزایش حجم پستان‌ها: 

ممکن است افزایش حجم پستان‌ها باعث شود که نتوانید مثل قبل دراز بکشید یا روی شکم بخوابید. سه ‌ماهه اول بارداری بهترین زمان برای یاد گرفتن حالت صحیح خوابیدن است. سعی کنید به پهلوی چپ بخوابید. این حالت باعث می‌شود که مواد مورد نیاز جنین، راحت‌تر به او برسد و همچنین مواد اضافی راحت‌تر دفع شود.

اینستاگرام دکتر فرشته دانشمند متخصص زنان اصفهان

اختلال خواب در سه ماهۀ اول باداری | متخصص زنان اصفهان


بیشتر بخوانید:

زمان تخمک گذاری بعد از مصرف کلومیفن

تشعشعات مضر در بارداری

نقش فولیکول ها در بارداری

نقش فولیکول ها در بارداری

نقش فولیکول ها در بارداری

نقش فولیکول ها در بارداری

در نوشته های قبل از سایت دکتر فرشته دانشمند متخصص زنان اصفهان پیرامون فولیکول ها صحبت کردیم در این بخش قصد داریم شما را با نقش فولیکول ها در بارداری بیشتر آشنا کنیم. چرخه قاعدگی شما به دو قسمت اصلی، مرحله فولیکولی و فاز لوتئال تقسیم می شود. در طی مرحله فولیکولی، فولیکول های سومی که در بالا به آن اشاره کردیم، فرایندی را آغاز می کنند که در نهایت منجر به تخمک گذاری می شود. در حالی که چندین فولیکول شروع به کار می کنند اما تنها یک یا دو فولیکول به بلوغ کامل می رسند و یک تخمک را آزاد می کنند. اگر داروهای باروری مصرف می کنید، چندین فولیکول ممکن است به مرحله تخمک گذاری برسند.

اینستاگرام دکتر فرشته دانشمند متخصص زنان اصفهان

فولیکول ها خود مسئول موارد زیر هستند:

تغذیه و حفاظت از تخمک

انتشار هورمون های ضروری تولید مثل، از جمله استراديول و مهار کننده B، که به غده هیپوفیز و هیپوتالاموس برای افزایش یا کاهش انتشار GnRH، FSH و LH سیگنال می فرستند.
تبدیل به لتئوم corpus پس از تخمک گذاری، که باعث آزاد شدن هورمون های پروژسترون و استروژن می شود.

نقش فولیکول ها در تخمدان راست و چپ

مرحله فولیکولی چرخه شما در روز اول پریودی شما آغاز می شود. قاعدگی به معنی فرو ریختن بافت اندومتر در دیواره رحم است که برای آماده سازی محیط برای بارداری توسط پروژسترون ساخته شده است. در پایان دوره شما، پوشش رحم کاملا نازک خواهد بود و دوباره برای سیکل بعدی آماده می شود. اما قبل از این که دوباره پوشش رحم ضخیم شود، در همان حین پریودی تخمدان ها تخمک بعدی خود را برای تخمک گذاری آماده می کنند. بین پنج تا شش فولیکول در تخمدان شما شروع به رشد می کند. هورمون FSH یعنی همان هورمون تحریک کننده فولیکول توسط غده هیپوفیز تولید و منتشر می شود. این هورمون است که باعث می شود فولیکول ها به بلوغ برسند.

با افزایش اندازه فولیکول ها، استروژن بیشتری آزاد می شود. سطوح بالاتر استروژن به غده هیپوفیز سیگنال می فرستد تا به میزان تولید FSH را کاهش دهد. حتی اگر پنج یا شش فولیکول شروع به رشد بکنند، فقط یک (و گاهی اوقات دو) فولیکول به بلوغ خواهد رسید. سطوح پایین FSH باعث می شود که فولیکول های کوچک رشد کنند، در حالی که فولیکول های بزرگتر به رشد خود ادامه می دهند.

بیشتر بدانید : اندازه فولیکول برای بارداری

در نهایت، یک فولیکول غالب می شود و دیگران رشد خود را متوقف می کنند و می میرند. هنگامی که فولیکول نزدیک به حداکثر اندازه خود می رسد، استروژن بیشتری را آزاد می کند. سطوح بسیار بالای استروژن باعث می شود غده هیپوفیز به تولید و آزاد کردن LH یا هورمون لووتیونی بپردازد. این مسئله باعث می شود فولیکول کاملا به بلوغ رسیده، و در نهایت فولیکول باز می شود و تخمک قابل باروری را آزاد می کند. در این حالت شما در روز تخمک گذاری خود هستید.

بطور دقیق تر و خلاصه می توان گفت، در شروع هر چرخه قاعدگی، حدود ۱۲ تا ۲۰ فولیکول اولیه حاوی تخمک نارس تحت تاثیر هورمون محرک فولیکولی (FSH) شروع به رشد می کنند تا به فولیکول ثانوی تبدیل شوند. خود فولیکول های اولیه نیز از فولیکول های ابتدایی منشأ می گیرند. فولیکول های اولیه در تخمدان جنین مونث در ۱۰ تا ۳۰ هفتگی به وجود می آیند. تا حدود روز ۹ چرخه قاعدگی، تنها یکی از فولیکول های ثانویه باقی می ماند و بقیه فولیکول های در حال رشد از بین می روند.

فولیکول باقی مانده که فولیکول غالب نام دارد، مقدار زیادی هورمون جنسی زنانه یا استرادیول تولید می کند. تولید این هورمون به همکاری سلول های تکا و سلول های گرانولوزا بستگی دارد. در روز ۱۴ سیکل قاعدگی، تولید هورمون محرک لوتئینی کننده (LH) اوج می گیرد و این امر باعث تبدیل فولیکول ثانوی به فولیکول ثالثیه یا همان فولیکول سومی می شود که در طول ۲۴ تا ۳۶ ساعت بعدی تخمک قابل باروری را آزاد می کند.

نقش فولیکول ها در بارداری | متخصص زنان اصفهان

با علائم تخمک گذاری در بدن آشنا شوید

زنان می توانند برخی از تغییرات اتفاق افتاده در طول سیکل قاعدگی را از روی تغییرات حالات بدنی خود متوجه شوند. در روزهای قبل از تخمک گذاری ترشحات واژن به شکل شفاف، چسبنده و بی بو افزایش می یابد که همان ماده موکوس است.

برخی از خانم ها نیز قبل و بعد روز تخمک گذاری در قسمت لگن خود احساس درد دارند. در روز تخمک گذاری به دلیل ترشح پروژسترون دمای بدن به اندازه ۴ فارنهایت که کمتر از ۱ درجه سانتیگراد است افزایش پیدا می کند و روش مناسبی برای تشخیص روزهای تخمک گذاری می باشد. همچنین چند روز بعد از تخمک گذاری سینه ها حساس شده و بزرگ می شوند و درد دارند. از طرفی ممکن است شما دچار نفخ شوید. دو هورمون استروژن و پروژسترون مسئول تغییرات فیزیکی و فیزیولوژیکی بدن در نیمه دوم سیکل قاعدگی هستند. برای افزایش احتمال بارداری باید در روزهای تخمک گذاری نزدیکی داشته باشید. پس قبل از هر کار روز دقیق تخمک گذاری خود را مشخص کنید.

در روش آی وی اف چه اتفاقی برای فولیکول ها می افتد؟

در طی آی وی اف، تزریق هایی به تخمدان ها برای تولید تخمک سالم قابل باروری انجام می شود. نظارت بر فولیکول های تخمدان بخشی از روند درمان باروری است. چند مرحله سونوگرافی لگنی در طول تحریک تخمدان ها نیز وجود دارد تا پزشک بتواند بررسی کند که آیا دوز داروی مصرف شده درست است یا خیر؟ این نظارت شامل بررسی تعداد و اندازه فولیکول ها در هر تخمدان نیز می شود.

هنگامی که فولیکول های شما به قطر ۱۸-۲۰ میلی متر برسند، برای جمع آوری تخمک آماده می شوند. در این زمان شما تزریق هورمونی را برای تحریک فولیکول های خود برای آزاد کردن تخمک های بالغ انجام می دهید. حدود ۱۲ هفته پس از تزریق برای تخمک گذاری مناسب زمان لازم است تا تخمک های بالغ جمع آوری شده به آزمایشگاه منتقل شوند و پزشک بتواند با استفاده از اسپرم آن ها را بارور کند و سپس بعد از باروری دوباره به داخل رحم برای لانه گزینی و شروع بارداری برمی گردند.

 


بیشتر بخوانید:

زمان تخمک گذاری بعد از مصرف کلومیفن

تشعشعات مضر در بارداری

دلایل ایجاد سردردها در بارداری

دلایل ایجاد سردردها در بارداری

دلایل ایجاد سردردها در دوران بارداری

علاوه بر تغییرات هورمونی، تغییر در فشار خون نیز ممکن است سردردهای تنشی ایجاد کند. در این مقاله از سایت دکتر فرشته دانشمند متخصص زنان اصفهان به دلایل ایجاد سردردها در بارداری میپردازیم. تا پایان همراه ما باشید. اگر شما قبل از بارداری سردرد یا میگرن داشتید، با احتمال بیشتری در دوران بارداری دچار سردرد خواهید شد. خستگی، گرسنگی، کم آبی بدن، استرس، فقدان هوای تازه و ورزش نکردن به میزان کافی ممکن است باعث ایجاد سردرد شود. اگر شما برای کاهش مصرف کافئین تلاش می‌کنید یا در حال ترک سیگار هستید نیز سردرد ممکن است بخشی از علائم این نوع ترک کردن‌ها باشد.

در دوران بارداری به علت تغییرات در فشار اطراف چشم، بینایی ممکن است تحت تأثیر قرار گیرد و فشار چشم می‌تواند به درد داخل و اطراف چشم و همچنین اطراف سر منجر شود. در سردردهای تنشی، ممکن است در هر دو طرف سرتان احساس درد داشته باشید که بیشتر با احساس فشار در سر همراه است. اگر شما دچار کم‌آبی هستند، سردرد بیشتر احتمال دارد که در پایۀ جمجمه و در اطراف گردنتان باشد. سردرد در مراحل بعدی دوران بارداری شایع نیست و اگر وجود داشته باشد احتمالاً مشکلات جدی تر مانند فشار خون بالا وجود دارد. اگر در سه ماهۀ سوم سردرد دارید، باید پزشک خود را در جریان قرار دهید.

پیشگیری و مقابله با سردردها

تغییر سبک زندگی می‌تواند به پیشگیری از سردرد کمک کند. یادتان باشد در هر صورت هیچ دارویی، حتی استامینوفن ساده را بدون تجویز پزشک در طول بارداری مصرف نکنید. همچنین از مصرف برخی مسکن‌ها مثل مسکن‌های کدئین‌دار در دوران بارداری خودداری کنید، مگر اینکه توسط پزشک تجویز شده باشد.

 برخی از راهکارهای پیشگیری و مقابله با سردرد شامل موارد زیر است:
  • مقدار زیادی آب بنوشید.
  • در هوای تازه نفس بکشید.
  • برای داشتن آرامش، حمام کنید.
  • به پیاده‌روی بروید.
  • سعی کنید هر دو تا سه ساعت چیزی بخورید.
  • خوب غذا بخورید و سعی کنید یک رژیم غذایی سالم داشته باشید. از انواع گروه‌های غذایی استفاده کنید و مطمئن شوید که مواد مغذی را دریافت می‌کنید.
  • برخی از تنقلات مانند قیسی و بادام، برای زمانی که در محل کار هستید، مفید است.
  • طی روز، هر زمان که ممکن بود در جایی آرام و راحت کمی استراحت کنید.
  • از مدیتیشن، هیپنوتیزم و دیگر تکنیک‌های تمدد اعصاب استفاده کنید و در کلاس‌های یوگای بارداری شرکت کنید.
  • سعی کنید هنگام شب مدت زمان زیادی را بخوابید.
بیشتر بدانید : نشانه‌های اولیۀ بارداری
  • از سردردهای ناشی از خم کردن بیش از حد گردن پیشگیری کنید.
  • گردن، شانه‌ها، صورت و جمجۀ خود را ماساژ دهید یا از همسر یا دوستی بخواهید که این کار را برایتان انجام دهد.
  • یک کیسۀ یخ یا یک حولۀ نمناک سرد یا گرم را؛ با توجه به نیاز و چگونگی خواست بدنتان، روی سر یا پشت سر خود قرار دهید.
  • تأثیر برخی از مواردی که باعث سردردتان می‌شود مثل نوشیدن قهوه، سیگار کشیدن، اتاق‌های نامرتب و خفه، لامپ‌های فلورسنت که باعث خستگی چشم‌هاست را بررسی کنید و از آنها پرهیز کنید.
  • موقعیت صندلی، صفحۀ نمایش کامپیوتر باید در وضعیتی باشد که به گردن و بدن فشار وارد نشود. هنگام رانندگی نیز آیینۀ خودرو را به شکلی تنظیم کنید تا به گردنتان فشار نیاید.
  • بالش خواب شما نباید بیش از حد بلند باشد. همچنین اگر تشک خواب شما خیلی قدیمی است، امکان دارد بدون اینکه متوجه شوید دچار سردرد شوید.
  • اگر بیش از حد با موبایل و تبلت کار می‌کنید، باید مراقب گردن خود باشید، زیرا درد گردن منجر به سردرد خواهد شد.
  • گاهی یک دوش آب سرد می‌تواند رگ‌های خونی خود را تحریک و آنها را منقبض کند و درد را کاهش دهد.

دلایل ایجاد سردردها در بارداری | متخصص زنان اصفهان

زمان مراجعه به پزشک

اگر قبلاً نیز زیاد دچار سردرد بوده‌اید به پزشک خود اطلاع دهید و از او مشورت بگیرید. سردردهای شدید می‌تواند نشانگر فشار خون بالا باشد که در آن صورت باید سریعاً به پزشک مراجعه کنید، زیرا ممکن است نشانۀ عارضه‌ای به نام مسمومیت حاملگی یا پره‌اکلامپسی (Preeclampsia) باشد. پره‌اکلامپسی عارضه‌ای است که برخی زنان باردار در نیمۀ دوم بارداری یا بلافاصله پس از زایمان به آن دچار می‌شوند. پره‌اکلامپسی در صورت درمان نشدن، عوارضی جدی به همراه خواهد داشت که می‌تواند باعث ایجاد مشکل در رشد جنین شود.

زنان دچار به پره‌اکلامپسی، علائم زیر را نیز خواهند داشت:

  • سردرد شدید
  • فشار خون بالا
  • تورم دست و پا
  • استفراغ شدید
  • درد در ناحیۀ زیر دنده‌ها
  • مشکلات دیداری مثل تاری دید یا جرقه زدن چشم
اینستاگرام دکتر فرشته دانشمند متخصص زنان اصفهان

بیشتر بخوانید:

اندازه فولیکول برای بارداری

زمان تخمک گذاری بعد از مصرف کلومیفن

تشعشعات مضر در بارداری

تشعشعات مضر در بارداری

تشعشعات مضر در بارداری

​​​​​​​پرهیز از تشعشعات مضر در دوران بارداری

اگرچه قرار گرفتن در معرض خطر تشعشع‌های مضر بسیار کم است اما برخی از امواج موجود در اطراف مادر ممکن است خطرهایی را برای او و جنین ایجاد کند. دراین نوشته از سایت خانم دکتر فرشته دانشمند متخصص زنان اصفهان به معرفی این ​​​​​​​تشعشعات مضر در دوران بارداری میپردازیم. در زیر برخی از مواردی که با رعایت آنها می‌توانید کمتر در معرض برخی از تشعشع‌ها قرار بگیرید آمده است:

اشعۀ ایکس: 

خطرهای ناشی از مواجه شدن با اشعۀ ایکس در رادیوگرافی اندک است، البته بیشترین میزان خطر مربوط به اوایل بارداری است. احتمالاً بهترین راه برای کنترل این خطر، مطلع ساختن پزشک یا دندان‌‌پزشک از باردار بودن خودتان است. در صورت امکان بهتر است استفاده از اشعۀ ایکس تا پایان بارداری به تأخیر انداخته شود، اما در غیر این صورت ممکن است پزشک با استفاده از لباس‌های سربی مخصوص، از رسیدن اشعه به جنین جلوگیری کند.

مانیتور‌های قدیمی: 

مانیتورهای قدیمی CRT به دلیل استفاده از اشعۀ کاتدی می‌تواند باعث افزایش احتمال سقط جنین شود. بهتر است به جای این نمایشگرها از مانیتورهای LCD یا LED استفاده کنید. اگر امکان تغییر نمایشگر را ندارید، بهتر است از قرارگیری زیاد در معرض تابش کاتدی این مانیتورها پرهیز کنید.

امواج مایکروویو: 

جنین‌های در حال رشد به میزان زیادی در برابر تابش امواج مایکروویو آسیب‌پذیر هستند. مایکروفرهای داخل خانه به گونه‌ای ساخته شده‌اند که امکان خروج امواج از آن نیست اما ممکن است در مایکروفرهای قدیمی این امکان وجود داشته باشد. اگرچه تحقیقات قابل استنادی در مورد تأثیر دستگاه‌های مایکروفر خانگی بر بارداری وجود ندارد اما برخی از پزشکان توصیه می‌کنند که از وقوع آن پیشگیری کنید. پس بهتر است در تمام دوران بارداری از نزدیکی به مایکروفرهای خانگی پرهیز کنید.

تشعشعات مضر در بارداری | متخصص زنان اصفهان

اینستاگرام دکتر فرشته دانشمند متخصص زنان اصفهان

بیشتر بخوانید:

اندازه فولیکول برای بارداری

زمان تخمک گذاری بعد از مصرف کلومیفن

نشانه‌های اولیۀ بارداری