روش هایی که بدون استفاده از داروی بی حسی و با استفاده از مهارت زن موجب می شود که وی بتواند زایمان خود را آگاهانه هدایت کند. در این حالت زن باردار قادر است که احساس درد زایمان را به حد اقل برساند . این روش ها عبارتند از :
1-تمرین کششی ، تن آرامی ، مهارت های تنفسی : با تمرینات کششی می توان از بروز عوارضی مانند : درد مفاصل ، کمر درد ، مشکلات در سیستم گوارشی ، ادراری ، شل شدن عضلات کف لگن و … جلوگیری کرد .
این تمرینات نه تنها باعث توانایی ذهن می شود بلکه به همراه تن آرامی و مهارت های تنفسی موجب برقراری هماهنگی قوای جسمی ، ذهنی و روانی می گردد . مهارت ها در کلاس آمادکی برای زایمان به طور عملی آموزش داده می شود.
2-قرار گرفتن در وضعیت های مختلف در زمان درد : تغییر وضعیت موجب رفع خستگی ، راحتی بیشتر و گردش خون بهتر می شود . زن باردار می تواند به دلخواه خود ، هر حالتی که راحت تر است ( مانند نشسته ، ایستاده ، خوابیده ، دراز کشیده و یا راه رفتن ) را انتخاب کند . آزادی در انتخاب وضعیت موجب می شود تا توانایی وی برای تحمل درد زایمان افزایش یابد و احساس رضایت و خشنودی کند.
فشار مخالف: در این فشار مداوم و قوی با مشت ، پاشنه دست و یا شئ سخت بر پایین کمر وارد می شود . این فشار کمک می کند تا احساس فشار داخلی و درد در پایین کمر راحت تر تحمل شود. سایر مناطقی که فشار روی آنها می تواند اثر آرام بخشی زیادی داشته باشد شامل : لگن ، ران ها ، پاها ، شانه ها و دست ها می باشد. این فشار در مرحله اول شروع درد زایمان اثر تسکین بخش دارد.
این روش با کمک ” همراه ” انجام می شود .
4-تمرکز ، تجسم خلاق و انحراف فکر :زن باردار با متمرکز کردن حواس و فکر خود به شرایطی غیر از شرایط زایمانی مانند دعا کردن ، نگاه کردن به یک عکس ، به یاد اوردن خاطرات خوب ، راه رفتن ، تماشای تلویزیون ، شنیدن ، لمس کردن ، انجام صحیح تمرین های تنفسی می تواند به کاهش درد کمک کند . در واقع این روش پرورش دادن تخیل ، تجسم و مثبت گرایی در ذهن است. وی از این طریق می تواند در حین انقباضات رحمی به یک تمرکز درونی برسد ، در نتیجه احساس درد را از طریق انحراف فکر و تمرکز به حد اقل برساند.
5-آوا یا موسیقی : شنیدن موسیقی دلخواه یا آوای قران می تواند در هنگام انقباض و درد شرایط مطلوبی برای وی ایجاد کند . این روش موجب تن آرامی و کاهش احساس درد می گردد.
6-هیپنوتیزم: این روش به صورت ایجاد تغییرات موقت مغزی همراه بی هوشی می باشد که موجب افزایش قدرت تلقین می شود . هیپنوتیزم باعث آرامش جسمی و فکری ، افزایش تمرکز و و حتی ایجاد توانایی در کنترل فشار خون ، ضربان قلب و همچنین کاهش درد می شود. این روش به دانش و مهارت عامل زایمان نیاز دارد.
7-گرمای سطحی: در این روش اشیای گرمی مانندبطری آب گرم ، حوله مرطوب و گرم را بر روی قسمت تحتانی بدن ( شکم ، کشاله ران ، میانودوراه و کمر ) قرار می دهند . گرما باعث افزایش جریان خون ، کاهش درد و خستگی می شود. ژل های گرم کننده ، کشیدن پتو بر روی تمام بدن و دوش گرفتن با آب گرم نیز کمک کننده است.
8-سرمای سطحی : در این روش استفاده از کیسه اب یخ ، تکه های یخ و حوله خیس شده با اب سرد بر روی کمر ، میاندوراه و مقعد توصیه می شود به خصوص اگر زن باردار احستس گرما می کند استفاده از لباس های خنک می تواند باعث راحت تر شدن وی گردد. سرما از طریق کم کردن درجه حرارت عضله و کاهش گرفتگی آن باعث کاهش درد می شود.
9-آب درمانی و استفاده از وان زایمان: این روش برای شل شدن عضلات ، کاهش اضطراب و درد و تحریک زایمان مفید است ، این روش موجب احساس راحتی و تن آرامی حین انقباضات می شود ، روش های مختلف آب درمانی شامل : استفاده از وان یا دوش آب گرم ، استفاده از دوش دستی برای ریختن آب روی شکم و کمر ، استخر زایمان و جکوزی می باشد.
زایمان در آب یکی از روش های کاهش درد در زایمان می باشد زن باردار می تواند برای کاهش درد زایمان از وان و زایمان در آب استفاده کند در مورد چگونگی انجام زایمان در آب حتما با عامل زایمان مشورت شود.
10-لمس و ماساژ : یکی از راه های آرام کردن و انرژی دادن ، لمس و ماساژ است . نوازش اطمینان بخش و دوستانه قسمت گونه و موها ، در آغوش گرفتن ، ماساژ نواحی دست ، کمر ، باسن و سایر قسمت های بدن توسط همراه می تواند موجب کاهش درد و تسکین زن باردار شود.
11-طب سوزنی : برای کاهش درد با سوزن بر روی نقاط مشخصی از بدن فشار وارد می شود ، این روش به مهارت عامل زایمان نیاز دارد.
12-طب فشاری : در این روش ایجاد فشار عمیق با دست بر روی نقاط مشخصی از بدن موجب کاهش درد می شود. معمولا این فشار با نوک انگشت شصت و سایر انگشتان وارد می شود.نقاط طب فشاری در زایمان فیزیولوژیک شامل : شانه ها ، پایین پشت ، لگن ، قوزک پا ، ناخن های کوچک انگشتان پا و کف پا می باشد که توسط همراه آموزش دیده در هنگام دردهای زایمان استفاده می شود.
13-تحریک الکتریکی عصب از راه پوست ( TENS ) : در این روش دو جفت بالشتک الکتریکی مخصوص بر روی کمر نصب می شود. این بالشتک ها به دستگاه کوچکی متصل است که در دست زن باردار قرار می گیرد . وظیفه دستگاه تولید امواجی است که موجب کاهش درد در هنگام انقباض می شود. میزان تولید امواج و کنترل آن در اختیار خانم باردار است.
14-اروماتراپی : استفاده از روغن های مخصوص مانند اسطوخدوس ، بابونه ، پونه و مریم گلی برای تقویت سلامت و افزایش آرامش و کاهش اضطراب موثر است . این مواد از طریق بخور یا بو کردن دستمال آغشته به مواد معطر ، ماساژ پشت و کمر به همراه روغن های پایه آغشته به این مواد ، گذاردن پاها در درون آب آغشته به آن و … مصرف می شوند.