اهمیت طول سرویکس در بارداری
دهانه رحم یا گردن رحم یک عضو استوانه ای شکل است که واژن و رحم را به هم متصل می کند. دهانه رحم در پایین ترین قسمت رحم قرار گرفته و تولید مخاط را به عهده دارد. غلظت ترشحات مخاط در طول چرخه قاعدگی برای جلوگیری یا افزایش شانس بارداری تغییر می کند. همچنین در طول زایمان، دهانه رحم به طور عجیبی باز می شود تا جنین بتواند از آن عبور کند و در طول قاعدگی نیز دهانه رحم مقدار کمی باز می شود تا خون قاعدگی را از خود عبور دهد. در ادامه نوشته امروز سایت دکتر فرشته دانشمند متخصص زنان اصفهان طول سرویکس در بارداری را مورد بررسی قرار خواهیم داد.
وظایف سرویکس یا دهانه رحم
دهانه رحم چندین عملکرد مهم دارد که عبارتند از:
- تولید مخاط که در بارورترین مرحله چرخه قاعدگی، که به حرکت اسپرم از واژن به سمت رحم کمک می کند اتفاق می افتد؛
- باز شدن در حین زایمان برای عبور نوزاد از کانال زایمان؛
- محافظت از رحم در برابر باکتری ها و سایر اجسام خارجی.
عملکرد دهانه رحم در چرخه قاعدگی و بارداری
در دوران قاعدگی:
در طول قاعدگی، دهانه رحم مقدار کمی باز می شود تا اجازه عبور خون قاعدگی از رحم و از طریق واژن را بدهد؛
در طول لقاح:
لقاح زمانی اتفاق می افتد که اسپرم از دهانه رحم عبور می کند تا وارد رحم شود و در نهایت تخمک را بارور کند. در حوالی تخمک گذاری، که شانس لقاح بسیار بالاست، دهانه رحم مخاط شفافی تولید می کند که به اسپرم کمک کرده تا به رحم برسد؛
در دوران بارداری و زایمان:
در دوران بارداری، مخاط دهانه رحم ضخیم می‌شود و یک سد ایجاد می کند که جنین در حال رشد را از عفونت محافظت می‌کند. هنگامی که یک زن به زایمان نزدیک تر می شود، مخاط دهانه رحم نازک شده و خارج می شود. همچنین در این زمان دهانه رحم نرم و کوتاه می شود.
طول سرویکس طبیعی
طول دهانه رحم معمولا در ایامی جز بارداری کوتاه است و به طور متوسط طول سرویکس طبیعی در افرادی که باردار نیستند حدود 25 میلی متر و سرویکس بسته است.
طول سرویکس در بارداری
دهانه رحم در بارداری بازتر می شود و فاصله محافظتی بیشتری بین جنین و خارج بدن شما ایجاد می کند. میانگین طول سرویکس طبیعی در هفته 8 اول بارداری تقریباً 41 میلی متر است. اما با پیشرفت بارداری، طول دهانه رحم دوباره کوتاه می شود تا برای زایمان آماده شود. در واقع، این کوتاه، باز، نازک و نرم شدن دهانه رحم است که به جنین اجازه می دهد تا از کانال زایمان عبور کند و به دنیا بیاید.
طول سرویکس بین 16 تا 24 هفته:
اندازه سرویکس معمولا بین 35 تا 48 میلی متر است. دهانه رحم کوتاه به طول کمتر از 25 میلی متر قبل از هفته 24 تعریف می شود.
طول سرویکس در هفته های 32 تا 34:
دهانه رحم به طور معمول شروع به نرم و کوتاه شدن می کند. بنابراین از اواسط تا اواخر سه ماهه سوم، طبیعی است که طول دهانه رحم کمتر از 3 سانتی متر باشد.
علل اهمیت طول سرویکس در بارداری
اطلاع از اندازه طول سرویکس راه خوبی برای پیش بینی وقوع زایمان زودرس است. طول سرویکس در بارداری ممکن است خیلی زود کوتاه شود و خطر زایمان زودرس را افزایش دهد. زایمان زودرس به زایمانی گفته می شود که بین هفته 20 تا 36 بارداری اتفاق می افتد. هرچه زایمان زودرس زودتر اتفاق افتد، خطرات سلامتی برای نوزاد بیشتر می شود.
تشخیص و درمان کوتاهی طول دهانه رحم برای جلوگیری از نارسایی دهانه رحم، نرم شدن و نیز باز شدن زودهنگام دهانه رحم مهم است.
علل کوتاه شدن سرویکس در بارداری
علت کاهش طول سرویکس؟ علت اصلی کوتاه شدن سرویکس، نارسایی دهانه رحم است که به آن دهانه رحم ناکارآمد نیز می گویند. این موضوع می تواند ناشی از موارد زیر باشد:
- ضربه یا آسیب به دهانه رحم (مانند عمل کورتاژ که دهانه رحم دستکاری می شود که جز موارد نادر است.)؛
- آسیب به دهانه رحم در طول زایمان سخت؛
- قرار گرفتن در معرض داروی هورمونی دی اتیل استیل‌بسترول (یعنی در صورتی که مادر آن را در دوران بارداری مصرف کرده باشد.)؛
- پارگی دهانه رحم؛
- نارسایی دهانه رحم که می تواند مادرزادی باشد؛
- نقایص مادرزادی دهانه رحم.
| دکتر فرشته دانشمند متخصص زنان اصفهان را در اینستاگرام دنبال کنید |
علائم کوتاه شدن سرویکس در بارداری
دهانه رحم کوتاه در بارداری به خودی خود علائمی ایجاد نمی کند. با این حال، چند زنگ خطر وجود دارد که نشان می دهد ممکن است اندازه طول سرویکس کم شده باشد:
- سقط جنین در سه ماهه دوم بارداری قبلی (کوتاهی طول دهانه رحم یکی از دلایل اصلی این سقط است.)؛
- زایمان زودرس در بارداری قبلی به دلیل شروع زایمان خود به خود قبل از هفته 37 بارداری؛
( البته دو زنگ خطر بالا در مادران شکم اول وجود نخواهد داشت. بنابراین ممکن است دلیلی نداشته باشد که به دهانه رحم کوتاه فکر کنیم.)
با این حال، در صورت داشتن نارسایی دهانه رحم ممکن است علائمی در دوران بارداری داشته باشید. در سه ماهه دوم بارداری، اگر هر یک از علائم زیر را داشتید، به پزشک خود اطلاع دهید:
- انقباض یا گرفتگی رحم؛
- درد یا فشار لگن؛
- هرگونه خونریزی و لکه بینی؛
- كمر درد؛
- تغییر ترشحات واژن.